Maxaa u dhaxeeya Beesha Hubeer iyo Beelaha Sheekhaal, Yaa Hurin Haya Colaada?

07/19/08
Ahmed Yunis "Qardaawi" - Format for printing    

Wararka kasoobaxaya degmada Afmadoow iyo Bu’aale ayaa sheegaya inuu ka socdo abaabul dagaal ooy wadaan Beesha Hubeer iyo beelo ka tirsan beesha Ogaadeen. Khamiistii iyo Shalay Jimcihii ayaa dagaalo dhowrjeer laisku soo noqnoqday ay kadheceen deegaamada beesha sheekhal sida tuulada Burriye oo 15km u jirta tuulada Baqdad oo hoostimaada degmada Hos’hungoow. Dagaalkan ayaa waxuu ka bilowday kadib markii beesha Hubeer ay kugacanseertay diyad ama mag lagasugayay inay kabixiso dhalinyaro dhowr ah ooy beel ka mid beelaha sheekhal ay kadishay dhowr bilood kahor. Dagaalkan ayaa la moodayay inuu salka ku hayo dhuxul gubista deegaanka oo beelaha sheekhashta ay ka soo horgeedsadeen balse waxaa soo baxeysa in dagaalka guntiisu ay sal kuhayso dhulbalaarsi iyo barakicin beelaha Ogaadeenku ay damacsanyihiin jubooyinka, waa sida ay sheegayaan warar ka soo baxay shirar beelaha deegaanka laleh beelaha sheekhasta ee Coormale iyo Gaaljecel ay sheegayaan.

Shalay iyo manta waxaan la hadlay odayaal badan oo ka soo jeeda Hubeer,Gaaljecel,Coormale iyo beelaha Sheekhasta si aan u fahmo waxa isku dhaca keenay hada iyo sababta colaada beelahan waligood sida walaalaha iskugu dhexnoolaa. Sanadkan wixii ka horeeyay, beelaha deegaankan wada degan,waxay ahaayeen beelaha ugu dagaalka yar isku dhacooduna uusan ka weynaan jirin xoolo lakala xado kadibna laisku soo celiyo balse colaada sidan u dheer ayaa waxay iila ekaatay inay siyaasad deegaan salka ku hayso sidaas darteed ayaan sameeyay wareysiyo odayaal dhowr ah bal inaan fahmo salka colaada.

Waxaa la iisheegay in dhowr shir beelaha ogaadeen siiba beesha Mohamed Subeer ay layeelatay beesha Hubeer,Gaaljecel iyo Coormale oo isku deegaan yihiin beelaha sheekhaal. Shirarkan beelaha sheekhaal looguma yeerin sida ay odayaashu sheegayaan. Suldaanka beesha Mohamed Subeer ayaa shirkii ugu dambeeyay inta uusan dagaalkan dhicin ku dhawaaqay in beesha Hubeer ay kamid tahay laf Maxamed Subeer ah. Suldaankan ayaa wuxuu intaas ku daray in dhulkani yahay dhul Ogaadeen Hubeerna ay laf kamid ah tahay. Siyaasi ka mid ah beesha Gaaljecel magaciisana layiraahdo Cabdi Baalay Xuseen ayaa ku dharbaaxay suldaanka hadalkiisan ka soo yeeray owgeed shirkiina beesha Gaaljecel iyo Coormale way iskaga soo dareereen.Dhulka uu suldaanku sheegan hayo waa deegaanada beelaha sheekhal,Gaaljecel,Coormale iyo beesha Hubeer.

Deegaanka dagaalku kadhacay ayaa waxuu yahay sida laiisheegay deegaan in muda ahba ay beesha ogaadeen u hanqal taagaysay sida ay odayaashu sheegayaan. Deegaankan oo barwaaqo ah ayaan ahayn beesha ogaadeen kaliya beelaha u hanqaltaagaya balse looga horeeyay.Beesha gaaljecel ayaa dagaal xun u gashay deegaankeeda sanadkii la soo dhaafay.Marka waxaad moodaa in dagaalkan siyaasad dhulbalaarsi iyo barakicin ay salka ku hayso beesha Hubeerna ay noqotay faraskii la adeegsanhayey. Su’aalaha meesha kujira in laisweydiiyo ayaa ah, Beesha Hubeer xageey ku noqotay beel katirsan Mohamed subeer, ogaadeen? Beesha Hubeer waa beel layaqaano meesha ay kasoojeedo iyo faraceeda.waxaa layaab leh sidoo kale, beesha Hubeer oo beelaha sheekhaal daris wanaag ahaayeen qarniyo, sharaf iyo walaaltinimona ay kuwada noolaayeen, maxaa isbedel maanta? Haday tahay dhulkeena yaynaan xaalufinin oo dhuxul qodista aynu kajoojino,ma wadahadal iyo isafgarasho ayaa xal lagugaari karaa misee dagaal gaadma ah oo fulaynimo kujirto ayaa xal noqon? Beesha Ogaadeen maxaa korka kasaarey beesha sheekhaal? Dagaalkii Ethiopia kadhacay iyo barakicintii beesha sheekhaal ayaan wali lagaboksanin, maxay sida fulaytinimada ah u soo adeegsanhayaan beesha Hubeer? Ogaadeen haduu wali u oomanyahay dhiiga sheekhaal, inta uu iska daayo Hubeer waa ogaadeen, dagaal toos ah sheekhaal ha ugu soo qaado oo ha iska daayo dhuudhuumatka.Ogaadeen deegaankiisa jubooyinka waa layaqaanaa, dhulka sheekhaal leedahayna taako maxaa ugu yar, kama qaadan hayo inta qof sheekhaal uu soomaliya,Kenya ama Ethiopia uu kunoolyahay,waa xaqiiqda marka larabo.Dhulka uu Ogaadeen damcin hayo waxaa iskaleh beelahan aan kor ku soo xusay oo waligood nabad iyo walaaltinimo kuwada noolaa.Cidii dhoof ku timaada ama damacda inay xoog dhul kuqaadato,taasi way shaqeyn ladahay soomaliya maanta.Qofna dhulkiisa lagama xoogi karo iskabadaa sheekhaale.

Beesha Hubeer waxaanu ugu baaqi nabad,wadanoolaansho iyo walaaltinimo iyo inay bixiso magtii wilasha ay leesay sidii horay loogu heshiiyay. Beelaha Mohamed Subeerna iyo beesha Ogaadeena waxaanu ugu baaqi nabad kashaqeynta, walaaltinimada iyo in la joojiyo hurinta colaada dhiiga sabab la’aanta ah kalifaysa. Maanta waxaa lagu jiraa xiligii lagashaqeyn lahaa isku soo celinta dadka walaalaha ee Soomaaliyeed iyo sidii lagu damin lahaa colaada iyo dhiiga sida macna darida ah u qubanaya. Waxaa loo baahanyahay hadii wax lakataban hayo in golo ama fadhi sidii caadada iyo dhaqanka soomaliyeed ahaanjiray lagu gorfeeyo, heshiishka lagaadhana qabiilkasta uu ilaaliyo. Mustaqbalku waa wadanoolaanshaha, dagaal rag unbaa ku dhinta ee ragi kuma dashaan, qabiil uu dan ugu jirana yar iyo wayn maleh. Shacabku waa Soomali,waxaynu nahay dad ama shacab Islaam sheegan haya, diinta Islaamkuna way xaaraantimaysay gardarada iyo dilka kibirka ku lugleh. Hadeynu nahay Islaam,dhinacna Soomalinahay, aynu isbadbaadino. Colaad iyo dagaal qabiil kutaajiray ama saredhaadheer kadhistay wali lama hayo, intii kutaajirtayna waa laga burburiyay waayo xaq islaam Ilaahey baa u caadil ah.

Opinion articles written by individual contributors do not necessarily represent the opinion of Kilil5.com

nabad iyo wada noolaansho

#18800 On Mon, 2008 07 21 20:57 Mohmed (not verified) said,

Asalamu Calykum
waxaan umalayn haya in laga haboon yahay in wakhtigan la huriyo colaad iyo nacayb,walaalaha dagaalka soo qaaday waa in ay joo jiyaan dagaalka kuwa kale oo lagu tuhunsanyahay in ay dabada ka soo riixihayaana waa in ay hawshaas ka waan toobaan.war ilaah kacabsada oo dadkani waa ehel walaalo ka dhaafa fitnada iyo dhibka sheekhaal iyo ogadeen maxay kalayihiin hadii mesha uu wanaag yaalo.wanaaga hala ubuuro tuugtana hala isga qabto dhanwalba caqliga wanaagsana hataliyo
mahadsanidiin
Mohamed.
Sweden

Ilaahay dadka muslimiinta ah

#18799 On Mon, 2008 07 21 04:13 Saalax Suubane (not verified) said,

Ilaahay dadka muslimiinta ah ha kala qaboojiyo. Aaamiin

Ninka qoraalka qoray, kuwa u

#18796 On Sat, 2008 07 19 14:31 Anonymous (not verified) said,

Ninka qoraalka qoray, kuwa u marxabbaynaya iyo kuwa kale ee dhibka laga shegayo gaystay beeshay dooniba ha ahaadeene war Alle ka baqa. Kulligeen qabiilkeennu waa Islam, Daarteenuna waa Jannada Aakhiro, adduunkan waxaan ku leenahay in ka yar labo mitir oo Qabri ah!!! Waxaa intaasoo dhan ka daran wax walba oon ku qowlno, ama samayno waa la diiwaan galin oo Aakhira nala xisaabin. Ogaden, Shekhal, Hubeer, Carmaale, Gaaljecel iyo Kuwo kaleba sow dad Muslim ah ma nihin. Ninkii lagu gafo oo laga gardaranyahay gartiisa si Alle ka cabsi leh ha u raadsado. Wallaahu Yuxibbul Muxsiniin.

Tani waa tii horay inoo baa'bi'isaye, bal haddiiba aad arrinka soo fara galinaysaan wax umadda khayr usoo kordhiya ka shaqeeya. haddii kale iska aamusa.

DURBAAN COLAADEED TUMID IYO WACI KALA DHEER

#18792 On Sat, 2008 07 19 11:27 Anonymous (not verified) said,

Waa wax layaab leh in Axmed Yuunis uu qoro qoraal ku salaysan qabiil, isla markaana uu diin iyo wacdi aan jirin dadka ku beer laxawsado.

Islaam iyo qabiil isku meel ma galaan. Marka hore inta aanada wacdi aan niyada kaa jirin soo jeedin, bal iska daahiri wasaqda qabiil ee aad faraha kula jirto.

Ilaahay ha isu soo jeediyo quluubta beelaha Soomaaliyeed, nabad waarta, is-jacayl iyo walaaltinimana ha ka dhex dhaliyo. Adiga iyo kuwa kula midka ah ee dadka isku dirayana ha tuso jidka xaqa ah.

Cali Cabdi

haloo birmado beelahan sheekhaaleed

#18791 On Sat, 2008 07 19 11:06 Abdikani (not verified) said,

waxaan oranayaa sida ugu dhakhsaha badan xoog iyo dhaqaalaba halalagaaro beelahan siday dhulkooda u difaacdaan.Sheekadu Hubeer ma'aha ee waa Ogaadeen.waxaan ku talin hayaa in maleeshiyaadka jooga jilib,iyo xamar sida ugu dhakhsaha badan u kaalmeeyaan walaalahooda hos'hungoow iyo baqdad.

Maroodi geed uu kuxoqdo kama waayo hos'hungoow

#18790 On Sat, 2008 07 19 11:00 Abdikani sheikh (not verified) said,

Hubeer waa mohamed Subeer miyay maanta mareysaa? well,sheekhaaley maanta waxaa lagu jiraa xili qofka inaad gacantaada iskaga celiso mooyee cagli kale oo kaacelin uusan jirin.Soomalinimo iyo daris wanaag way dhamaatay.dadka kan kuugu dhow ayaadan kabaxsaneynin hadeysan kaa cabsaneynin.marka,Hadey Beesha Hubeer sheekadan keentay,wanaag wuu dhamaaday.Xaajo iyo wadahadal hadeysan rabin,sida ay diinta islaamka ah nafareyso,waajibkooda halamariyo.

Yaa kuuwarama huubeereey!!!

#18789 On Sat, 2008 07 19 10:33 Jilib boy (not verified) said,

Yaa kuuwarama walaalahayaga hubeer! Xaqiiqdii waan u seeda dheereeynay waana u sabirnay walaalahayaga anaga oo ilaalineyna islaamnimada iyo somalinimada.Hadaanu ooda uga qaadi laheyn markay sida fulaynimada aha u laayeen wilashayada waxaan filayaa dagaalkan dambeba ma dheceen.wanaagii aan sameeynay ayaa dhalay xumaato.

Waxaan oran hayaa walaalahay isdaba qabta oo dhibka joojiya sheekhaal wanaageeda unbaad arakteen ee wali xumaheeda miinaan arak.Ogaadeenka aad soo kaxeysaneysaan waydiiya xumaha sheekhaal.Waanu sabirbadanahay,waanu dul qaadbadanahay balse gacantayadu way xanuun badantahay marka aan kuu qaadno.Hubeer! aakharo moog jilib bay dhooban yihiin iyo mogdisho ee yaysan u yeeranin, wanaaga ay hada kujirtana yaysan isku qoonsanin.

Walaalahayaga Ogaadeena gaar ahaan maxamed subeer waxaan oran, war booktii hore ayaa wali dhaawac ah ee kadaaya xadatada,beesha Hubeerna dhib aynaan kafardaamin doonin gacanta ha u galinina.Waxaan intaas kudari,sheekhaal somalida kale way idinkaga dhowdahay oo waad isdhasheen ee joojiya colaada aad colaadsateen beeshan walaalihiin ah.war nabad iyo wadanoolaansho ayaa barwaaqo lagugaaraa ee dhiiga macnola'aanta ah joojiya oo dhalintan yaryarka ah ee dagaalada lagu gumaadayo haladaayo waayo waa dhalintii bari wadanku u baxsan lahaa.

Gaaljecel,Coormale iyo hubeer lakulan waxaan u arkaa daandaansi iyo aargudasho sheekhaaleed ogaadeenoow.Hubeer iyo sheekhal,sheekhal baa idiinka dhow hadiinaan aargudasho rabin xaqiiqdii.

Allaw adaa caadil ah ee

#18795 On Sat, 2008 07 19 14:15 Cisman Qabridahar (not verified) said,

Allaw adaa caadil ah ee dhiigga dadka wallaalaha ah kalaqabooji quluubtoodana tus wanaagga,walaaltinimada iyo xaqa.Jilib boy,waa dhab in Sheekhaal iyo Ogaadeen dad isugu dhawyihiin ooy yihiin wiil iyo abtigii.Aan kawadashaqeyno sidii aan nabad,wanaag iyo wadanoolaansho uga dhalinlahayn dadkeenna.Nasiibdarro,waxaa aduunka kharibey waxmagarato sida Abdikani iyo kuwa lamidka ah.Balfiiri siday ufakarayaan.

somalinimada ku dadaala

#18793 On Sat, 2008 07 19 12:23 Anonymous (not verified) said,

walaalayaal haddaad sheekhaal tihiin ama maxmadsubeer marnaba ha is odhanina colaad huriya jilib boy haddaad isleedahay wax xalli saas xal ma aha oo adiga oo aqligaas oo kale leh in aad meesha waxkusoo qorto kuuma qumana sababtoo aha adiga oo article fiican qoro ayaa luguu qaatay intaad marmarsiyo raadinayos middakale ogaden ethiopia oo 80million aha ayaa u taagle saa waa adiga ogaden majecla sheekhaal dhibkeeda oo dad meel wada daga waxkasta wuu ka dhexdhecaa oo colaadu wayjirtaa waana la heshiiyaa wadanka ogadeniayana marka laga reebo ABSAME, kuwa xaqqa 2aad kuleh waa SHEEKHAAL, markaas walaalayaal caqligiina saliimka aha ku dadaala in aad wax ku xallisaan waxaan ugu baaqayaa beelha somaliyeed ee is haya gaalnimo ha raadsanina oo ilaahiina ka baqa somali maanta ayaka oo rafaadsan in ay dagaalamaan uma qumana haday wax garan.. ilaahay xaqqa hana wafajiyo